slide-3.jpg

Szkolne Koło Sygnalistów

Szkolne Koło Sygnalistów Myśliwskich w Zespole Szkół Ponadgimnazjalnych i Technikum Leśnym istnieje od 1982 roku. Zostało założone przez mgr inż. Barbarę Mirek i działa w formie zorganizowanej w ramach zajęć pozalekcyjnych. Początkowo naukę gry prowadził Pan Tomasz Barycz - wychowawca z internatu. W połowie lat 80- tych osobą prowadząca zajęcia i pełniąca rolę instruktora był uczeń technikum leśnego Sławomir Łomnicki. Był on także autorem opracowania na temat sygnałów myśliwskich zawierającego zapis nutowy najważniejszych sygnałów. Kilka egzemplarzy tego opracowania znajduje się w zbiorach biblioteki leśnej Zespołu Szkół Zawodowych. Zajęcia odbywały się raz w tygodniu w internacie Zespołu Szkół Zawodowych w Starym Sączu. Zespół uczestniczył w różnego rodzaju imprezach poświęconych kultywowaniu tradycji łowiectwa polskiego a także brał udział w konkursach sygnalistów ze szkół leśnych.

Pod koniec lat 90 - tych głównie za sprawą Pana mgr inż. Józefa Ramsa - nauczyciela przedmiotów zawodowych w Technikum Leśnym powstał nowy zespół sygnalistów myśliwskich. Naukę gry zaczął prowadzić Pan mgr Stanisław Dąbrowski. Jest on muzycznym instruktorem do chwili obecnej. Zespół w tym okresie był zapraszany na różnego rodzaju imprezy, uczestniczył także w Ogólnopolskim Konkursie Sygnalistów Myśliwskich w Sieradzu i Pszczynie w kategorii zespołowej oraz indywidualnej.

Od 1 września 2000 roku szkolnym opiekunem zespołu jest mgr inż. Grzegorz Skalski. Członkami zespołu są uczniowie Technikum Leśnego.

Instrumenty muzyczne

  1. Pierwszym podstawowym instrumentem jest powszechnie używany w Europie róg pszczyński /róg Plessa/. Dzięki małym rozmiarom i dobremu brzmieniu cieszy się dużą popularnością. Jego nazwa pochodzi od księcia Książa i Pszczyny - Jana Henryka XI, który w latach 1878 - 1910 inicjował wydawanie drukiem nut sygnałów myśliwskich i propagował używanie małego rogu myśliwskiego.
  2. Drugim instrumentem jest róg Par force. Stanowi on odmianę rogu myśliwskiego i jest używany w sygnalistyce oraz muzyce myśliwskiej. Jego nazwa pochodzi od organizowanych we Francji i Anglii polowań konnych /par force/ z psami na jelenie i lisy. Współczesną formą takich polowań jest pogoń za lisem, którego symbolizuje kita przypięta na ramieniu jednego z jeźdźców.

Repertuar zespołu

Są to przede wszystkim tradycyjne sygnały myśliwskie określane mianem praktycznej muzyki myśliwskiej. Głównym celem ich zastosowania jest:

  • używanie na polowaniach zbiorowych z naganką do porozumiewania się np. sygnały:
    • Powitanie
    • Zbiórka myśliwych
    • Zbiórka naganki
    • Apel na łowy
    • Naganka naprzód
    • Zakaz strzału w miot
    • Rozładuj broń
    • Koniec polowania
    • Posiłek
  • oprawa muzyczna zwyczajów myśliwskich np. sygnały:
    • Darz Bór,
    • Pasowanie myśliwskie
    • Król polowania
    • Halali
  • otrąbienie na cześć upolowanej zwierzyny np.
    • Dzik na rozkładzie,
    • Królik na rozkładzie,
    • Zając na rozkładzie,
  • muzyka myśliwska np.
    • marsz III leśny,
    • marsz I leśny

 

Osiągnięcia

      Zespół jest zapraszany na różnego rodzaju imprezy okolicznościowe organizowane przez:



  • Regionalną Dyrekcję Lasów Państwowych w Krakowie i podległe jej nadleśnictwa
  • Starostwo Powiatowe w Nowym Sączu
  • Koła Łowieckie
  • Organizatorów różnych festynów, imprez plenerowych i innych

Występy zespołu stanowią muzyczna oprawę wielu imprez organizowanych w szkole.

Zespół uczestniczył w Ogólnopolskich Konkursach Sygnalistów Myśliwskich "O Róg Wojskiego" w kategorii indywidualnej i zespołowej

  • w Sieradzu /1999/,
  • w Pszczynie /2000/,
  • w Wałbrzychu /2002/ Indywidualnie Sławomir Rysiewicz - 7 miejsce w klasie B
  • w Pszczynie /2003/ III miejsce w klasie C - kategoria zespołowa

Sygnalistyka i muzyka myśliwska

Już w czasach prehistorycznych m.in. podczas polowań porozumiewano się używając różnego rodzaju gwizdków z kości itp.. W starożytności wyrabiano prymitywne instrumenty z różnych naturalnych surowców (rogów zwierzęcych, kości słoniowej, drewna) a później także z metalu, najczęściej w formie rogu. Róg służył celom myśliwskim, wojennym i pasterskim. W okresie średniowiecza tworzono rogi o lekko wygiętym, półksiężycowatym a niekiedy okrągłym kształcie. Począwszy od XIV w. zaczęto budować rogi myśliwskie z metalu w formie długiej, cienkiej, ślimakowato wygiętej rury. Wydobywano z nich coraz to większą ilość dźwięków naturalnych. Około XVII w. we Francji dokonano znacznego udoskonalenia rogu myśliwskiego. Rurę wygiętą w kształcie koła zaopatrzono w ustnik mający formę smukłego lejka, u wylotu rozsze-rzono czarę głosową; Tego typu róg o miękkim, ciepłym brzmieniu od początku XVIII w. wchodzi jako stały element w skład orkiestry symfonicznej. W toku dalszej ewolucji powstawały także instrumenty sygnałowe o zarysie prostokąta.

Udoskonalenia konstrukcyjne (krągliki, inwencje, dwa, trzy, a potem cztery wentyle) doprowadziły do powstania dzisiejszej postaci rogu orkiestrowego znanego pod nazwą waltorni. Praktycznym rogiem myśliwskim używanym powszechnie w Europie jest róg pszczyński (róg Plessa). Dzięki małym rozmiarom i dobremu brzmieniu cieszy się dużą popularnością. Jego nazwa pochodzi od księcia Książa i Pszczyny - Jana Henryka XI. W latach 1878-1910 inicjował on wydawanie drukiem nut sygnałów myśliwskich i propagował używanie małego rogu myśliwskiego.

Inną odmianą rogu myśliwskiego, stosowanego po dziś dzień w sygnalistyce i muzyce myśliwskiej jest Róg Par force. Nazwa jego pochodzi od organizowanych we Francji i Anglii polowań konnych ( par force ) z psami na jelenie i lisy. Współczesną formą takich polowań w Polsce jest bieg myśliwski, pogoń za lisem, którego symbolizuje kita przypięta na ramieniu jednego z jeźdźców. W praktyce stosowano różne odmiany i udoskonalenia wyżej wymienionych instrumentów uzyskując nowe brzmienia.

W XIV wieku we Francji pojawiła się artystyczna muzyka myśliwska. Tam powstało najwięcej najstarszych zapisów nutowych muzyki łowieckiej. Powstały kompozycje inspirowane tematami lub przeżyciami łowieckimi. Jednym z pierwszych utworów był XVI wieczny "La chasse" francuskiego kompozytora Janeguina związanego z dworem Henryka 11. Muzyczne upodobania i myśliwskie pasje francuskich monarchów z dynastii burbońskiej w XVII i XVIII wieku, zaowocowały powstaniem wielu utworów uświetniających królewskie polowania. Stworzono setki marszy, fanfar, symfonii, divertiment, oper. Ograniczone możliwości skali naturalnej rogów wytworzyły styl muzyczny, który wywarł znaczący wpływ na muzykę artystyczną późniejszych wieków. Na szczególną uwagę zasługuje dorobek kompozytorski Etienne'a Nicolasa Mehula (tworzącego w okresie napoleońskim). Stworzył on wiele oper kantat i pieśni. W operze" Polowanie młodego Henryka" (muzyczne opisy barwnych scen polowania) kompozytor wprowadził solo trąbek i rogów, nadając im charakter sygnałów myśliwskich.

Sygnały myśliwskie grywano przede wszystkim podczas polowań zbiorowych orga-nizowanych na terenie dawnych posiadłości ziemskich. W okresie 11 wojny światowej oraz w pierwszych latach po wojnie nie były one stosowane i uległy zapomnieniu. W połowie lat pięćdziesiątych działacze myśliwscy z Poznania, a wśród nich Wacław Lesiński, wydali drukiem nuty podstawowych sygnałów w opracowaniu pod tytułem " Ognisko trębaczy". Korzystając z nich Czesław Sielicki organizował naukę gry w Technikum Leśnym w Goraju a następnie w Technikum Leśnym w Tucholi. W szkole tej na przełomie lat 60 i 70 założył on pierwsze zespoły sygnalistów. Już na początku lat siedemdziesiątych w szkole było około 50 sygnalistów grających w trzech niezależnych zespołach. Podobną działalność organizowano także w innych technikach leśnych. W późniejszym czasie powstały zespoły sygnalistów przy Akademii Rolniczej w Poznaniu, SGGW w Warszawie, przy wielu wojewódzkich (obecnie okręgowych) zarządach PZŁ, nadleśnictwach, kołach łowieckich, a także wśród rodzin myśliwskich. W ramach różnego rodzaju imprez poświęconych kultywowaniu tradycji łowiectwa polskiego organizowano pierwsze w Polsce konkursy sygnalistów ze szkół leśnych. Pierwszy w 1982 r. w Sitnicy (podczas dziesiątych międzynarodowych łowów z sokołami), którego organizatorem byt Jan Konopka przedstawiciel Ministerstwa Rolnictwa i Przemysłu Drzewnego, drugi w 1983 r. w Ciechocinku (podczas jedenastych międzynarodowych łowów z sokołami), trzeci w 1984 r. w Unejowie (podczas Krajowego Konkursu Psów Myśliwskich), czwarty w 1985 r. w Kikole i Lipnie (podczas Tygodnia tradycji myśliwskich i ochrony ptaków drapieżnych w Polsce) oraz piąty w 1988 r. w Tucholi.

Od 1983 r. organizowany jest rokrocznie konkurs sygnalistów myśliwskich w Tucholi. Przez wiele lat na tucholskiej estradzie spotykali się najlepsi polscy sygnaliści i był to jedyny konkurs w kraju, np. w latach 1986-87,1989 i 1990 r. Konkurs w Tucholi rozwinął się do Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Myśliwskiej i Wieżowej.

W 1991 roku zorganizowano międzynarodowy konkurs sygnałów myśliwskich w Ciechocinku z udziałem pięciu zespołów z Niemiec. W1992 r. w Ciechocinku w podobnym konkursie uczestniczyło 240 sygnalistów z Polski, Niemiec, Belgii i Holandii. W1992 r. założyciel Cappelli Zamku Rydzyńskiego - Mieczysław Leśniczak zaproponował (podczas krajowego spotkania łowczych wojewódzkich i dyrektorów wydziałów ochrony środowiska) swoją kapelę, która stała się Zespołem Reprezentacyjnym Muzyki Myśliwskiej PZŁ.

W 1993 r. po raz pierwszy zorganizowano konkurs sygnalistów w Pszczynie, miało to miejsce z okazji 40 Kongresu Międzynarodowej Rady Łowiectwa i Ochrony Zwierzyny, który odbył się w Krakowie.

Z inicjatywy działaczy łowieckich zajmujących się sygnalistyką i muzyką myśliwską, w 1995 r., na mocy uchwały Naczelnej Rady Łowieckiej został powołany Krajowy Klub Sygnalistów Polskiego Związku Łowieckiego, który zrzesza aktualnie ok. 300 członków i 100 kandydatów. Członkiem Klubu może zostać osoba, która opanowała większość myśliwskich sygnałów i potwierdziła to udanym występem na konkursie sygnalistów.

Stałym elementem pracy Klubu są konkursy regionalne, krajowe i międzynarodowe. Sztandarową imprezą jest Ogólnopolski Konkurs Sygnalistów Myśliwskich "O Róg Wojskiego". Od 1996 r. odbywa się corocznie w innym regionie kraju. Głównym laurem dla najlepszego zespołu jest róg bawoli, wykonany na wzór rogu Wojskiego, będący nagrodą przechodnią Prezesa Naczelnej Rady Łowieckiej. Kolejne konkursy odbyty się w Tucholi, Poznaniu, Olszynie, Sieradzu, Pszczynie i Ciechocinku. W 2002 r. gospodarzem konkursu jest Wałbrzych.